Predlog zakona SVM-a o izmenama i dopunama Zakona o radiodifuziji - nije stavljen na dnevni red

REPUBLIKA SRBIJA
NARODNA SKUPŠTINA
NARODNI POSLANICI
SAVEZA VOJVOĐANSKIH MAĐARA
19. jun 2007. godine
B e o g r a d

NARODNOJ SKUPŠTINI

- PREDSEDNIKU -

B E O G R A D

Narodni poslanici, na osnovu člana 107. stav 1. Ustava Republike Srbije i člana 135. Poslovnika Narodne skupštine Republike Srbije ("Službeni glasnik RS" br. 56/05 – Prečišćeni tekst i 86/06) podnose Narodnoj skupštini Predlog zakona o izmenama i dopunama Zakona o radiodifuziji, s predlogom da se, na osnovu člana 161. Poslovnika Narodne skupštine Republike Srbije, donese po hitnom postupku, na prvoj narednoj sednici.

Za predstavnika predlagača određen je  Varga László (Laslo Varga), narodni poslanik.


NARODNI POSLANICI:
                           
_______________________
Varga László (Laslo Varga)

_______________________
Bálint Pásztor  (Balint Pastor)
                           
_______________________
Andrea Galgo Ferenci



PREDLOG ZAKONA O IZMENAMA I DOPUNAMA ZAKONA O RADIODIFUZIJI

Član 1.

U Zakonu o radiodifuziji ("Službeni glasnik RS" br. 42/02, 97/04, 76/05, 79/05, 62/06, 85/2006 i 86/06) u članu 25. stav 1. tačka 1) reči: "poslanici u Skupštini Srbije i Crne Gore," brišu se.

Član 2.

U članu 78. stav 1. tačka 6) reči: "izbore za Skupštinu Srbije i Crne Gore," brišu se.

Član 3.

U članu 87. stav 4. reči: "poslanici u Skupštini Srbije i Crne Gore," brišu se.

Član 4.

U članu 96. stav 9. reči: "poslanici u Skupštini Srbije i Crne Gore" i reči: "organima Srbije i Crne Gore" brišu se.
Posle stava 11. dodaje se novi stav 12. koji glasi:
"Izuzetno od st. 10. i 11. ovog člana radio i/ili televizijske stanice iz st. 1., 2. i 3. ovog člana koje su u poslednjih 12 meseci emitovali nedeljno najmanje 800 minuta programa na jednom ili na više jezika nacionalnih manjina, zadržavaju status javnog preduzeća."
Posle novog stava 12. dodaje se novi stav 13. koji glasi:
"Emiteri iz stava 12. ovog člana dužni su da u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona podnesu Agenciji zahtev za utvrđivanje ispunjenosti uslova iz stava 12. ovog člana, o kojem Agencija odlučuje u roku od 30 dana od dana podnošenja."
Dosadašnji stav 12. postaje stav 14.

Član 5.

U članu 126. stav 1. iza reči "zakona" dodaje se zapeta i reči: "izuzev radio i/ili televizijskih stanica koje u skladu sa članom 96. stav 12. zakona, zadržavaju status javnog preduzeća. "
Stav 2. se menja i glasi:
"Nadležno ministarstvo će, u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona uskladiti akte kojima bliže uređuje način privatizacije radio i/ili televizijskih stanica iz člana 96. st. 1, 2. i 3. ovog zakona sa odredbama ovog zakona".
Posle stava 2. dodaje se novi stav 3. koji glasi:
"Započeti postupci privatizacije radio i/ili televizijskih stanica obustavljaju se do donošenja odluka po podnetim zahtevima u skladu sa članom 96. stav 13. ovog zakona."

Član 6.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije".
 
OBRAZLOŽENJE

I USTAVNI OSNOV ZA DONOŠENJE ZAKONA

Ustavni osnov za donošenje ovog zakona sadržan je u članu 97. stav 1. tačka 10. Ustava Republike Srbije prema kojem Republika uređuje i obezbeđuje sistem u oblasti javnog informisanja, kao i u članu 50. stav 2. Ustava Republike Srbije, prema kojem se televizijske i radio-stanice osnivaju u skladu sa zakonom.

II RAZLOZI ZA DONOŠENJE ZAKONA

Članom 79. Ustava je utvrđeno da pripadnici nacionalnih manjina imaju pravo na potpuno, blagovremeno i nepristrasno obaveštavanje na svom jeziku, dok stav 2. člana 20. Ustava sadrži eksplicitnu zabranu smanjivanja dostignutog nivoa ljudskih i manjinskih prava.
Prema članu 17. stav 2. Zakona o zaštiti prava i sloboda nacionalnih manjina, država može da osniva i posebne radio i televizijske stanice koje bi emitovale programe na jezicima nacionalnih manjina.
Član 96. st. 10. i 11. Zakona o radiodifuziji, kojima je propisana obavezna privatizacija radio i televizijskih stanica čiji su osnivači lokalne samouprave, a među njima i onih koje emituju svoje programe i na jezicima nacionalnih manjina, u direktnoj je koliziji sa citiranim članom 17. stav 2. Zakona o zaštiti prava i sloboda nacionalnih manjina.
Primena odredbi Zakona o radiodifuziji koje se odnose na obaveznu privatizaciji lokalnih medija čiji su osnivači opštine, dovelo bi do drastičnog smanjenja prava pripadnika nacionalnih manjina na potpuno, blagovremeno i nepristrasno obaveštavanje na svom jeziku, što bi predstavljalo nedvosmisleno kršenje dostignutog nivoa manjinskih prava.
Privatizacija ovih medija bi naime zasigurno imala za posledicu drastično smanjenje informativnog, kulturnog, obrazovnog, verskog, dečjeg, sportskog i drugih sadržaja javnog servisa na lokalnom i regionalnom nivou na jezicima nacionalnih manjina. Sa druge strane posle isteka perioda u kojem je novi vlasnik u obavezi da obezbedi kontinuitet u proizvodnji i emitovanju programa (5 godina od dana zaključenja ugovora o prodaji kapitala), postoji veoma realna opasnost da se zbog svojih ekonomskih interesa (tj. nedvosmisleno manje vrednosti reklamnog vremena programa na jezicima nacionalnih manjina) jednostavno ukine proizvodnju i emitovanje emisija na manjinskim jezicima. Na ovaj način bi pripadnici nacionalnih manjina bili potpuno uskraćeni za informativne, kulturne, obrazovne, verske, dečje, sportske i druge informacije lokalnog i regionalnog karaktera, a te potrebe sistem republičkog i pokrajinskog javnog servisa zasigurno ne bi mogao zadovoljiti.
Potpisivanjem Zapisnika sa prve sednice međuvladine mešovite komisije za manjine Republike Mađarske i Republike Srbije od 13. decembra 2004. godine, Vlada Republike Srbije je iz gore navedenih razloga preuzela obavezu da će "inicirati izmene zakona o privatizaciji onih elektronskih medija čiji su osnivači opštine, usled kojih će se mediji na manjinskim jezicima izuzeti iz kruga medija čija će privatizacija biti obavezna.", koju obavezu Vlada nije ispunila.
Usvajanjem predloga izmena i dopuna zakona bi dakle Narodna skupština sa jedne strane nedvosmisleno zaštitila ustavnost u Republici Srbiji, a sa druge starne bi obezbedila očuvanje i razvoj postojećeg sistema javnog informisanja na jezicima nacionalnim manjina.

III OBJAŠNJENJE POJEDINAČNIH REŠENJA

Čl. 1 - 3. i članom 4. stav 1. Predloga za izmenu i dopunu Zakona o radiodifuziji se predlaže da se iz Zakona o radiodifuziji brišu odredbe, koje se odnose na poslanike u Skupštini Srbije i Crne Gore, na izbore za Skupštinu Srbije i Crne Gore, kao i na organe Srbije i Crne Gore. Od prestanka Državne zajednice Srbija i Crna Gora u pravnom sistemu naše zemlje ne postoji niti Skupština Srbije i Crne Gore, niti institucija poslanika u Skupštini Srbije i Crne Gore, niti postoje organi Srbije i Crne Gore, stoga je potrebno uskladiti sve propise, među kojima i Zakon o radiodifuziji sa činjeničnim stanjem.
Članom 4. stav 2. Predloga zakona se predlaže da se u članu 96. Zakona o radiodifuziji posle stava 11. doda novi stav koji bi omogućio da radio i televizijske stanice čiji su osnivači lokalne samouprave, a koje su u poslednjih 12 meseci emitovali nedeljno najmanje 800 minuta programa na nekom od jezika ili na više jezika nacionalnih manjina, nastave sa radom kao javna preduzeća, tj. da se izuzmu iz kruga medija čija je privatizacija obavezna. Stav 3. člana 4. definiše proceduru za utvrđivanje ispunjenosti propisanih uslova.
Članom 5. Predloga zakona vrši se usklađivanje člana 126. stav 1. zakona sa novim stavom 12. člana 96., utvrđuje se rok u kojem bi nadležno ministarstvo tj. Ministarstvo kulture bilo u obavezi da uskladi akte kojima bliže uređuje način privatizacije radio i televizijskih stanica čiji su osnivači lokalne samouprave sa odredbama ovog zakona, odnosno propisuje se obustavljanje započetih postupaka privatizacije lokalnih elektronskih medija do donošenja odluka od strane Republičke radiodifuzne agencije u skladu sa stavom 13. člana 96. zakona.
Predviđeno je da zakon stupi na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije" (član 6. predloga Zakona)

IV FINANSIJSKA SREDSTVA POTREBNA ZA SPROVOĐENJE OVOG ZAKONA

Za sprovođenje ovog zakona nije potrebno obezbediti posebna sredstva u budžetu Republike.

V RAZLOZI ZA DONOŠENJE ZAKONA PO HITNOM POSTUPKU

Krajem 2006. i početkom 2007. godine je pokrenuto više postupaka privatizacije lokalnih i regionalnih medija čiji su osnivači opštine, a koje emituju programe na jezicima nacionalnih manjina.
Ukoliko se u najkraćem mogućem roku ne usvoje predložene izmene i dopune zakona, postoji ogromna opasnost da nastanu nesagledive i štetne posledice po sistem javnog informisanja na manjinskim jezicima, koje kasnije ne bi bilo moguće otkloniti.
Stoga predlažemo donošenje Zakona o izmenama i dopunama zakona o radiodifuziji po hitnom postupku.
 
PREGLED ODREDABA KOJE SE MENJAJU, ODNOSNO DOPUNJUJU

Nespojivost sa članstvom u Savetu

Član 25.

Članovi Saveta ne mogu biti:
1) poslanici u Skupštini Srbije i Crne Gore, narodni poslanici i poslanici skupština autonomnih pokrajina;
2) izabrana, imenovana i postavljena lica u Savetu ministara, Vladi Republike Srbije (u daljem tekstu: Vlada) i izvršnim organima autonomnih pokrajina (ministri, njihovi zamenici, pomoćnici, kao i rukovodioci posebnih organizacionih celina pod neposrednom kontrolom Vlade i izvršnih organa i drugi funkcioneri);
3) funkcioneri političkih stranaka (predsednici stranaka, članovi predsedništava, njihovi zamenici, članovi izvršnih i glavnih odbora, kao i drugi stranački funkcioneri);
4) lica koja, kao vlasnici udela, akcionari, članovi organa upravljanja, članovi nadzornih organa, zaposleni, lica pod ugovorom i sl. imaju interesa u pravnim licima koja se bave delatnošću proizvodnje i/ili emitovanja radio i televizijskog programa ili sa njom povezanim delatnostima (reklamiranje, telekomunikacije i sl.), tako da bi članstvo takvog lica u Savetu moglo da dovede do sukoba interesa;
5) lica koja su pravosnažno osuđena za krivično delo protiv službene dužnosti, korupcije, prevare, krađe ili drugo krivično delo koje ih čini nedostojnim za obavljanje funkcije, bez obzira na izrečenu sankciju, ili su pravosnažno osuđena za neko drugo krivično delo na kaznu zatvora u trajanju dužem od šest meseci;
6) lice koje je bračni drug, roditelj, dete ili pobočni srodnik zaključno sa drugim stepenom srodstva lica navedenih u stavu 1. tač. 1) do 4) ovog člana.
Kandidat je dužan da ovlašćenom predlagaču dostavi pismenu izjavu da ne postoje smetnje za izbor utvrđene u stavu 1. ovog člana.

Obaveze nosilaca javnog radiodifuznog servisa u ostvarivanju opšteg interesa

Član 78.

U cilju ostvarivanja opšteg interesa u oblasti javnog radiodifuznog servisa, utvrđenog ovim zakonom, pored opštih obaveza emitera u odnosu na programske sadržaje iz člana 68. ovog zakona, nosioci javnog radiodifuznog servisa dužni su da:
1) obezbede da programi koji se proizvode i emituju, a posebno programi informativnog sadržaja, budu zaštićeni od bilo kakvog uticaja vlasti, političkih organizacija ili centara ekonomske moći;
2) proizvode i emituju programe namenjene svim segmentima društva, bez diskriminacije, vodeći pri tom računa naročito o specifičnim društvenim grupama kao što su deca i omladina, manjinske i etničke grupe, hendikepirani, socijalno i zdravstveno ugroženi, gluvonemi (sa obavezom paralelnog emitovanja ispisanog teksta opisa zvučnog segmenta radnje i dijaloga), i dr.;
3) uvažavaju jezičke i govorne standarde, kako većinskog stanovništva, tako, u odgovarajućoj srazmeri, i nacionalnih manjina, odnosno etničkih grupa, na području na kome se program emituje;
4) obezbede zadovoljavanje potreba građana za programskim sadržajima koji izražavaju kulturni identitet, kako naroda, tako i nacionalnih manjina, odnosno etničkih grupa, kroz mogućnost da određene programe ili programske celine, na područjima na kojima žive i rade, prate i na svom maternjem jeziku i pismu;
5) obezbede odgovarajuće vreme za emitovanje sadržaja vezanih za delovanje udruženja građana i nevladinih organizacija, kao i verskih zajednica na području na kome se program emituje;
6) u vreme predizborne kampanje, obezbede besplatno i ravnomerno emitovanje promocije političkih stranaka, koalicija i kandidata koji imaju prihvaćene izborne liste za izbore za Skupštinu Srbije i Crne Gore, republičke, pokrajinske ili lokalne izbore, pri čemu ne mogu emitovati plaćenu predizbornu promociju i, u skladu sa svojim opštim aktima, mogu odbiti emitovanje programa i reklamnih spotova ako oni ne služe predizbornoj kampanji;
7) godišnjim planovima, predvide emitovanje programa nezavisnih produkcija, čiji se izbor vrši na osnovu sprovedenog javnog konkursa i uz zaključenje ugovora u pisanoj formi sa nezavisnim producentom pod uobičajenim tržišnim uslovima;
8) po preporuci Agencije, omoguće korišćenje teleteksta, u sopstvenoj ili nezavisnoj produkciji trećih lica;
9) obezbede korišćenje i razvoj savremenih tehničko-tehnoloških standarda u proizvodnji i emitovanju programa i pripreme i, u predviđenom vremenu, realizuju planove prelaska na nove digitalne tehnologije;
10) uvažavaju tradicionalni duhovni, istorijski, kulturni, humanitarni i prosvetni značaj i ulogu crkava i verskih zajednica u društvu;
11) međusobno sarađuju i razmenjuju programske sadržaje koji su od interesa za građane Republike Srbije.

Upravni odbor

Član 87.

Organ upravljanja Radiodifuzne ustanove Srbije je Upravni odbor koji ima devet članova.
Članove Upravnog odbora imenuje i razrešava Agencija.
Članovi Upravnog odbora imenuju se iz reda novinara i afirmisanih stručnjaka za medije, menadžment, pravo i finansije, kao i drugih uglednih ličnosti.
Članovi Upravnog odbora ne mogu biti poslanici u Skupštini Srbije i Crne Gore, narodni poslanici, poslanici u skupštini autonomne pokrajine, članovi Saveta Agencije, članovi Vlade, odnosno organa izvršne vlasti autonomne pokrajine, niti imenovana ili postavljena lica u Vladi, organu izvršne vlasti autonomne pokrajine ili republičkim, odnosno pokrajinskim organima, kao i funkcioneri političkih stranaka (predsednici stranaka, njihovi zamenici, članovi predsedništva, članovi glavnih i izvršnih odbora, kao i drugi funkcioneri stranaka).
Mandat članova Upravnog odbora je pet godina i jedno lice može biti imenovano za člana Upravnog odbora najviše dva puta uzastopno.
U svom radu članovi Upravnog odbora su samostalni i staraju se o doslednoj primeni odredaba ovog zakona koje se odnose na javni radiodifuzni servis.

Radio i/ili televizijske stanice lokalnih i regionalnih zajednica

Član 96.

Radio i/ili televizijsku stanicu lokalne zajednice osniva skupština opštine.
Radio i/ili televizijsku stanicu regionalne zajednice osnivaju dve ili više skupština opština.
Status radio i/ili televizijske stanice regionalne zajednice ima i stanica koju osniva skupština grada.
Skupština opštine može osnovati samo jednu radio i/ili televizijsku stanicu lokalne zajednice, a dve ili više skupština opština ili skupština grada, mogu osnovati samo jednu radio i/ili televizijsku stanicu regionalne zajednice i ove radio i/ili televizijske stanice mogu emitovati samo jedan radio i/ili jedan televizijski program.
Ako je skupština opštine suosnivač radio i/ili televizijske stanice regionalne zajednice, ne može biti i osnivač radio i/ili televizijske stanice lokalne zajednice.
Radio i/ili televizijske stanice iz st. 1, 2. i 3. ovog člana mogu biti u mešovitoj svojini. Ove stanice imaju status javnih preduzeća sve dok sredstva u državnoj svojini imaju većinski udeo u njihovom ukupnom kapitalu.
Radio i/ili televizijskoj stanici iz st. 1, 2. i 3. ovog člana dozvola se izdaje nakon učešća na raspisanom javnom konkursu za željenu zonu servisa.
Radio i/ili televizijske stanice iz st. 1, 2. i 3. ovog člana dužne su da se pridržavaju odredbi ovog zakona koje se odnose na posebne obaveze javnog radiodifuznog servisa pri proizvodnji i emitovanju programa, sve dok imaju status javnog preduzeća.
Dok imaju status javnog preduzeća, direktori, glavni i odgovorni urednici i članovi upravnih odbora radio i/ili televizijskih stanica lokalnih i/ili regionalnih zajednica ne mogu biti poslanici u Skupštini Srbije i Crne Gore, narodni poslanici, poslanici u skupštini autonomne pokrajine, odbornici, izabrana, imenovana ili postavljena lica u organima Srbije i Crne Gore, republičkim, pokrajinskim ili lokalnim organima izvršne vlasti, kao ni funkcioneri političkih organizacija.
Radio i/ili televizijske stanice iz st. 1, 2. i 3. ovog člana imaju obavezu da se privatizuju najkasnije do 31. decembra 2007. godine.
Radio i/ili televizijskim stanicama iz st. 1, 2. i 3. ovog člana koje prekorače rok iz stava 10. ovog člana, Agencija će oduzeti dozvolu za emitovanje programa.
IZUZETNO OD ST. 10. I 11. OVOG ČLANA RADIO I/ILI TELEVIZIJSKE STANICE IZ ST. 1., 2. I 3. OVOG ČLANA KOJE SU U POSLEDNJIH 12 MESECI EMITOVALI NEDELjNO NAJMANJE 800 MINUTA PROGRAMA NA JEDNOM ILI NA VIŠE JEZIKA NACIONALNIH MANJINA, ZADRŽAVAJU STATUS JAVNOG PREDUZEĆA.
EMITERI IZ STAVA 12. OVOG ČLANA DUŽNI SU DA U ROKU OD 30 DANA OD DANA STUPANJA NA SNAGU OVOG ZAKONA PODNESU AGENCIJI ZAHTEV ZA UTVRĐIVANJE ISPUNJENOSTI USLOVA IZ STAVA 12. OVOG ČLANA, O KOJEM AGENCIJA ODLUČUJE U ROKU OD 30 DANA OD DANA PODNOŠENJA.
Na području jedne ili više opština, kao i na području grada, radio i/ili televizijski program mogu emitovati i radio i/ili televizijske stanice koje su u privatnoj svojini i čiji osnivač nije skupština jedne ili više opština, odnosno skupština grada ili udeo državnog kapitala u ovim radio i/ili televizijskim stanicama nije većinski. Takve stanice nemaju poseban status radio i/ili televizijske stanice lokalne ili regionalne zajednice i na njih se primenjuju odredbe ovog zakona koje važe za komercijalne radio i televizijske stanice.

Član 126.

Radiodifuzne organizacije čiji su osnivači organi lokalne samouprave (opština, grad) nastavljaju da rade kao radio i/ili televizijske stanice lokalnih i regionalnih zajednica, s tim što su dužne da, u roku od jedne godine od dana stupanja na snagu ovog zakona, svoj rad i poslovanje usklade sa odredbama ovog zakona, kao i da proces privatizacije okončaju u roku iz člana 96. ovog zakona, IZUZEV RADIO I/ILI TELEVIZIJSKIH STANICA KOJE U SKLADU SA ČLANOM 96. STAV 12. ZAKONA, ZADRŽAVAJU STATUS JAVNOG PREDUZEĆA.
Nadležno ministarstvo će, u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, doneti akt kojim će bliže urediti način privatizacije radio i/ili televizijskih stanica iz člana 96. st. 1, 2. i 3. ovog zakona.
NADLEŽNO MINISTARSTVO ĆE, U ROKU OD 30 DANA OD DANA STUPANJA NA SNAGU OVOG ZAKONA USKLADITI AKTE KOJIMA BLIŽE UREĐUJE NAČIN PRIVATIZACIJE RADIO I/ILI TELEVIZIJSKIH STANICA IZ ČLANA 96. ST. 1, 2. I 3. OVOG ZAKONA SA ODREDBAMA OVOG ZAKONA.
ZAPOČETI POSTUPCI PRIVATIZACIJE RADIO I/ILI TELEVIZIJSKIH STANICA OBUSTAVLjAJU SE DO DONOŠENJA ODLUKA PO PODNETIM ZAHTEVIMA U SKLADU SA ČLANOM 96. STAV 13. OVOG ZAKONA.