Obnovljena kuća dr Karolja Biroa, nekadašnjeg gradonačelnika i gradotvorca Subotice
Nakon višemesečnih radova na adaptaciji, sanaciji i rekonstrukciji, kuća nekadašnjeg gradonačelnika Subotice dr Karolja Biroa konačno je dobila izgled kakav zaslužuje, a kako je najavio predsednik Skupštine grada dr Balint Pastor, u planu je da se na zgradu postavi i spomen ploča, kao i mogućnost da deo ulice u kojoj se nalazi ponese ime po jednom od najvećih gradotvoraca Subotice.
U samom srcu centra grada, u Ulici braće Radić na broju 7, nalazi se kuća koja je nekada bila u vlasništvu gradonačelnika dr Karolja Biroa, poznatog i kao gradotvorca Subotice, koji je rukovodio ovim gradom od 1902. do 1918. godine.
Po njegovom nalogu, ovaj velelepni objekat u stilu neogotike projektovao je 1897. godine Titus Mačković, čuveni subotički arhitekta, koristivši posebnu vrstu veštačkog kamena, koji je u ovom delu Evrope korišćen tek između dva svetska rata.
Međutim, zbog zapuštenosti fasade, kao i urušavanja balkona, objekat je bio ograđen od 2015. godine, da bi radovi na njegovoj adaptaciji, rekonstrukciji i restauraciji simbolično počeli 15. septembra prošle godine, kada je obeleženo tačno 110 godina otkako je gradonačelnik dr Karolj Biro predao na upotrebu Gradsku kuću u Subotici, kao i zgrade koje krase Palić, odnosno Vodotoranj, Muzički paviljon, Ženski štrand i Veliku terasu.
Saniranu fasadu i restauriran balkon danas je obišao dr Balint Pastor, predsednik Skupštine grada Subotice, koji je rekao da mu je velika čast i zadovoljstvo što su radovi na ovom objektu okončani, jer imaju višestruki značaj, ne samo zato što je u pitanju jedna od najlepših građevina, već se na ovaj način Subotica i odužuje dr Karolju Birou za sve što je učio za ovaj grad.
“Interesantan je podatak da je on bio, po meni, najbolji i najpoznatiji gradonačelnik u istoriji našeg grada, a umro je tako što nije imao šta da jede. Bio je u svojoj sobi, jednoj sobi koja je njemu tu ostavljena nakon nacionalizacije, nakon Drugog svetskog rata, u zimskom kaputu i u veoma teškim uslovima je živeo na kraju svog života, bez obzira što je sve to uradio za Grad što je uradio. Nije dobijao od Grada ni penziju i na taj način, nakon postavljanja njegove statue pored Gradske kuće, i na ovaj način mu se odužujemo”, rekao je dr Pastor.
Vrednost radova je iznosila 15 miliona dinara, koji su obezbeđeni iz gradskog budžeta, a objekat je vraćen u prvobitno stanje, tako da su i neki od ukrasnih elemenata vraćeni nakon nekoliko decenija prilikom ove rekonstrukcije.
“Ono što je još bitno da se kaže, jeste da je Grad ovu zgradu stavio pod svoje starateljstvo u skladu sa Zakonom o kulturnim dobrima, jer je ovo sada privatna svojima, ima 16 stanova, ali je ova zgrada od istorijskog značaja i zbog Karolja Biroa i zbog same građevine za naš grad. Sve je urađeno po propisima da bi Grada mogao da investira, jer stanari nisu mogli, niti im je zadatak da u takve zgrade investiraju takve velike iznose”, istakao je dr Pastor.
Do kraja mandata, predsednik Skupštine grada Subotice rekao je da je u planu i da se uradi spomen ploča koja bi se postavila na zgradu, a da je namera i da dr Karolj Biro, koji u ovom trenutku nema ulicu u Subotici, to i dobije, po mogućnosti u prvom delu Ulice braće Radić, od Gradske biblioteke do Maksima Gorkog.
“Prvo treba da se završi jedan projekat davanja imena ulicama koje nemaju svoje ime, a takvih ulica ima više desetina i kada se to završi, tek onda možemo da pristupimo promeni imena određenih ulica, ali nije normalno da Karolj Biro nema svoju ulicu u Subotici, a spomen ploču ćemo svakako postaviti na zgradu da bi ljudi i turisti znali čija je to kuća bila”, poručio je dr Balint Pastor.
J.P.
